ระวัง ภาวะแทรกซ้อนที่พบได้บ่อยในผู้ป่วยที่ให้ อาหารสายยาง !การให้อาหารทางสายยางแม้จะเป็นวิธีที่ช่วยให้ผู้ป่วยได้รับสารอาหารครบถ้วน แต่หากดูแลไม่ถูกวิธีหรือสภาวะร่างกายผู้ป่วยเปลี่ยนไป อาจเกิด "ภาวะแทรกซ้อน" ที่เป็นอันตรายได้ครับ
เพื่อให้คุณเฝ้าระวังได้อย่างถูกจุด ผมสรุปภาวะแทรกซ้อนที่พบบ่อยและวิธีป้องกันมาให้ดังนี้ครับ:
1. ระบบทางเดินหายใจ: ภาวะปอดอักเสบจากการสำลัก (Aspiration Pneumonia)
นี่คือภาวะแทรกซ้อนที่ อันตรายที่สุด และพบได้บ่อยในผู้ป่วยติดเตียงครับ
สาเหตุ: อาหารไหลย้อนขึ้นมาจากกระเพาะแล้วหลุดเข้าสู่หลอดลม หรือสำลักน้ำลายที่มีแบคทีเรียสะสม
สัญญาณเตือน: มีไข้ ไอ หายใจหอบเหนื่อย ออกซิเจนปลายนิ้วลดลง หรือมีเสมหะลักษณะคล้ายอาหาร
การป้องกัน: ยกศีรษะสูง 30-45 องศา เสมอ และห้ามนอนราบหลังมื้ออาหารอย่างน้อย 1 ชั่วโมง
2. ระบบทางเดินอาหาร: ท้องเสีย และ ท้องอืด
ท้องเสีย (Diarrhea):
สาเหตุ: อาหารปนเปื้อนเชื้อโรค, อาหารมีความเข้มข้นสูงเกินไป (เข้มข้นกว่า 1:1), หรือให้เร็วเกินไป
การแก้ไข: ปรับความเร็วให้ช้าลง รักษาความสะอาดอุปกรณ์ และไม่ควรแขวนอาหารทิ้งไว้นานเกิน 4-6 ชั่วโมง
ท้องอืด (Gastric Retention/Distention):
สาเหตุ: กระเพาะอาหารบีบตัวช้า (พบมากในผู้ป่วยวิกฤตหรือเบาหวาน) หรือมีลมเข้าทางสายยางมาก
การแก้ไข: ดูดเช็กอาหารค้างก่อนมื้อถัดไป หากเกิน 100-150 ซีซี ให้เลื่อนมื้ออาหารออกไปก่อน
3. ปัญหาสายยาง: สายตัน หรือ สายเลื่อนหลุด
สายอุดตัน (Tube Clogging): * สาเหตุ: ล้างสายไม่สะอาดหลังให้อาหาร หรือบดยาไม่ละเอียดพอ
การป้องกัน: ต้อง Flush น้ำต้มสุก 30-50 ซีซี ทั้งก่อนและหลังให้อาหาร/ยาทุกครั้ง
สายเลื่อนหลุด/ผิดตำแหน่ง:
อันตราย: หากปลายสายเลื่อนไปอยู่ที่หลอดลมแล้วเราให้อาหาร จะทำให้ผู้ป่วยสำลักทันที
การป้องกัน: เช็กขีดเครื่องหมายที่สายยางตรงรูจมูกทุกครั้ง หากสายเลื่อนออกมาจากเดิมเกิน 2-3 นิ้ว ห้ามให้อาหาร และควรปรึกษาพยาบาล
4. ภาวะทางโภชนาการ: Refeeding Syndrome
ลักษณะ: มักเกิดกับผู้ป่วยที่อดอาหารหรือขาดสารอาหารมานาน เมื่อเริ่มให้อาหารปริมาณมากทันทีจะทำให้แร่ธาตุในเลือด (เช่น โพแทสเซียม, ฟอสฟอรัส) ต่ำกะทันหัน
สัญญาณเตือน: กล้ามเนื้ออ่อนแรง หายใจลำบาก หรือหัวใจเต้นผิดจังหวะ
การป้องกัน: ในระยะแรกแพทย์จะค่อยๆ เริ่มให้ในปริมาณน้อย และติดตามผลเลือดอย่างใกล้ชิด
5. ปัญหาผิวหนังรอบสายยาง
สายทางจมูก: แผลกดทับที่ปีกจมูกจากการติดพลาสเตอร์แน่นเกินไปหรือมุมเดิมซ้ำๆ
สายหน้าท้อง (PEG): ผิวหนังอักเสบ บวม แดง จากน้ำย่อยหรืออาหารรั่วซึมออกมา
การป้องกัน: ทำความสะอาดผิวหนังรอบสายด้วยน้ำเกลือสะอาด (NSS) ทุกวัน และเปลี่ยนตำแหน่งการติดพลาสเตอร์บ้าง
💡 สรุปการสังเกต "สัญญาณอันตราย" (Red Flags)
หากพบอาการเหล่านี้ ให้ หยุดให้อาหารทันที และรีบแจ้งแพทย์หรือพยาบาล:
ไออย่างรุนแรง หน้าเขียว ขณะให้อาหาร
ท้องอืดโต แข็งตึง หรือผู้ป่วยดูปวดท้องมาก
มีไข้สูง หรือหายใจครืดคราดผิดปกติ
สายยางอุดตัน จนไม่สามารถดันน้ำเข้าได้
